Η βιοποικιλότητα είναι η βάση της ανθρώπινης ύπαρξης, ευεξίας και οικονομίας
Για παράδειγμα, Βιοποικιλότητα είναι η υγεία μας. Οι άνθρωποι κατέφευγαν πάντα στη φύση αναζητώντας γιατρειά. Φύλλα, ρίζες, άνθη και καρποί φυτών, ουσίες και μέρη ζώων έγιναν γνωστά για τις φαρμακευτικές ιδιότητές τους. Σήμερα, η υγεία δισεκατομμυρίων ανθρώπων βασίζεται σε φυσικά φάρμακα και η βιοποικιλότητα αξιοποιείται για νέες θεραπείες. Η παραγωγή αντιβιοτικών στηρίζεται σε μύκητες, το δηλητήριο φιδιών αποτελεί βάση για ουσίες που βοηθούν την πήξη του αίματος, βότανα καταλώνονται καθημερινά για τις καταπραϋντικές τους ιδιότητες.
- Η ανθρώπινη ζωή και ύπαρξη καθώς και η ευημερία των κοινωνιών μας στηρίζεται στα υγιή οικοσυστήματα.
- Όλα όσα σχετίζονται με τον τρόπο ζωής μας, την υγεία μας, τον πολιτισμό και την αναψυχή στηρίζονται στα προϊόντα και τις υπηρεσίες που μας παρέχει η φύση.
- Εξαρτόμαστε από τη φύση για την τροφή, το νερό, τον αέρα, την υγεία, τη γονιμότητα του εδάφους και τη ρύθμιση του κλίματός μας
Βασικό αίτιο του σημερινού ρυθμού απώλειας ειδών και οικοσυστημάτων είναι το οικολογικό αποτύπωμα του ανθρώπου, το οποίο υπερβαίνει τα όρια του πλανήτη.
Σύμφωνα με το WWF Living Planet Report και την Εκτίμηση της Χιλιετίας, οι κύριες απειλές, ανθρωπογενούς ή φυσικής προέλευσης, για τη βιοποικιλότητα, είναι:
- Υποβάθμιση ή/και απώλεια των ενδιαιτημάτων: Μπορεί να οφείλεται σε σειρά αιτιών όπως η εντατικοποίηση της γεωργίας ή η εγκατάλειψη των αγροτικών εκτάσεων, η διαχείριση της γης γενικά, οι απολήψεις από το φυσικό περιβάλλον, η αστική εξάπλωση και η επέκταση υποδομών, και οι πυρκαγιές.
- Εισβάλλοντα ξενικά είδη: αναφέρεται στις περιπτώσεις ειδών που μεταφέρονται πέρα από τα όρια της φυσικής τους εξάπλωσης και εγκαθιστούν πληθυσμούς χωρίς να περιορίζονται από φυσικούς εχθρούς. Τα εισβάλοντα είδη επηρεάζουν την ιθαγενή βιοποικιλότητα μιας περιοχής ως ανταγωνιστές, θηρευτές, παθογόνα, παράσιτα ή και φορείς ξένου γενετικού υλικού μέσω υβριδισμού. Κυριότερες αιτίες της παρούσας απειλής θεωρούνται το εμπόριο, ο τουρισμός, η γεωργία και οι υποδομές μεταφορών που επηρεάζουν τη γεωγραφία.
- Υπέρ-εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και ειδών: αναφέρεται στη συγκομιδή ή στην εκμετάλλευση φυτών και ζώων για την παραγωγή αγαθών (τρόφιμα, πρώτες ύλες, φάρμακα). Όταν ο ρυθμός εκμετάλλευσης ξεπερνά την αναπαραγωγική ικανότητα ενός πληθυσμού, οδηγεί στη σταδιακή εξάντληση των πόρων και εξαφάνιση των ειδών. Εδώ εντάσσεται το παράνομο κυνήγι, το εμπόριο ειδών, καθώς και η υπεραλίευση.
- Ρύπανση: μια απειλή που επηρεάζει τόσο τα ενδιαιτήματα όσο και τα είδη. Ανάλογα με το μέσο διασποράς της διακρίνεται σε ατμοσφαιρική, χερσαία και ρύπανση υδάτων. Προκύπτει από διάφορες εκπομπές και απόβλητα από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η βιομηχανία, η χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων στη γεωργία, η αστική ανάπτυξη και οι μεταφορές.
- Κλιματική Αλλαγή: αποτελεί τον πιο αβέβαιο αλλά και το δυσκολότερα αναστρέψιμο παράγοντα. Η αλλαγή κρίσιμων παραμέτρων του αβιοτικού περιβάλλοντος, όπως, η θερμοκρασία, η ποσότητα και κατανομή των βροχοπτώσεων, η στάθμη της θάλασσας, εξαντλούν τις αντοχές και τις δυνατότητες προσαρμογής των ειδών και των οικοσυστημάτων, αυξάνουν το ρυθμό απώλειας και υποβάθμισης των ενδιαιτημάτων.
Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), μια αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2-3 οC θα επιφέρει μια απώλεια του 20-30% της βιοποικιλότητας.
Στην Ευρώπη είναι σε καλή κατάσταση ΜΟΝΟΝ:
- το 52 % των πτηνών,
- το 16 % των πιο σημαντικών φυσικών οικότοπων και
- το 23 % των προστατευόμενων ειδών.
Η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες να σταματήσει την απώλεια της βιοποικιλότητας και των υπηρεσιών της φύσης, αλλά πρέπει όλοι μας να κάνουμε περισσότερα για να διαφυλάξουμε τη φυσική κληρονομιά μας.
